Nederlands
8 min Leestijd Veel mensen kiezen ervoor om hun energievoorziening meer in eigen hand te nemen, met - naast zonnepanelen - ook een thuisbatterij om stroom in op te slaan. Zonnefabriek heeft er inmiddels honderden geïnstalleerd: daarmee hebben we een schat aan ervaring kunnen opdoen. Nu, aan het begin van een jaar waarin de verkoop van thuisbatterijen naar verwachting nòg veel sterker gaat toenemen, wilden we eens kijken wat we hebben geleerd. Wat hebben de bestaande systemen opgeleverd, en welke zaken zijn belangrijk om rekening mee te houden?
Een thuisbatterij levert geld op door de energierekening omlaag te brengen. Dat kan op verschillende manieren. De simpelste methode is om overtollige zonnestroom (d.w.z. de stroom die door zonnepanelen wordt opgewekt maar niet meteen wordt gebruikt) in de batterij op te slaan voor later gebruik. Op die manier hoeft u niet alleen overdag, maar ook in de avond en nacht geen stroom van het net af te nemen, soms wel maandenlang achter elkaar.
In de wintermaanden levert die strategie echter geen winst op, omdat er nou eenmaal in die periode weinig zonnestroom ‘over’ is. Daarom is het slim om de batterijen ook op een andere manier in te zetten: als ‘handelsbatterij’.
Bij de handel gaat het over twee aparte methoden. Enerzijds is er de handel op basis van dynamische tarieven, ook wel de EPEX spot markt of de ‘day-ahead’ markt genoemd. De andere manier is de handel op de markt voor ‘onbalans’.
Bij de dynamische tarieven (EPEX markt) gaat het erom dat u gebruik maakt van het feit dat stroomprijzen elk kwartier verschillen. Handelaren baseren de kwartierprijzen voor stroom op de verwachte vraag en het verwachte aanbod, en stellen die prijzen iedere dag rond 2 uur ’s middags vast voor het komende etmaal. U kunt hierop inspelen door op de goedkoopste momenten de batterij op te laden, en vervolgens de rest van de dag alleen die goedkope stroom te gebruiken, in plaats van dure stroom op de piekmomenten.
Op sommige dagen is het verschil tussen het laagste en hoogste tarief groot genoeg om er voordeel uit te halen (bron: EasyEnergy)
De onbalans-handel werkt heel anders: Hier gebruikt een bedrijf uw batterij als instantaan inzetbaar afname- of teruglevermedium, om daarmee te helpen schommelingen op het net uit te balanceren. De schommelingen zijn het gevolg van onverwachte pieken en dalen in vraag en aanbod van elektriciteit, en zijn daarom totaal onvoorspelbaar. Ze kunnen echter wel veel geld opleveren, omdat het de stroombedrijven veel waard is om het evenwicht op het net te bewaren.
Wanneer u uw thuisbatterij voor onbalans-handel wilt inzetten, staat u in feite het beheer van de batterij af aan een andere partij. U heeft dan zelf geen controle over hoeveel stroom er in- en uit de batterij vloeit. De handelspartij die uw batterij gebruikt, verrekent de verdiensten op de onbalans-markt met uw energierekening. Die verdiensten zijn niet te voorspellen en ook moeilijk achteraf te verifiëren. Volgens de partijen die zich met deze vorm van handel bezighouden, zouden ze echter behoorlijk wat geld kunnen opleveren.
Na een jaar ervaring met zowel de onbalans-handel als de dynamische energietarieven willen we graag weten wat het meest heeft opgeleverd. Volgens aanbieders zoals Frank Energie zou er met een batterij van 10 kWh capaciteit op de onbalans-markt zo’n € 2.000 per jaar verdiend kunnen worden. Maar de praktijk blijkt veel minder positief, misschien hooguit een paar honderd euro in een jaar.
De besparing die u kunt halen uit dynamische tarieven kunnen we inschatten op basis van het verschil tussen de laagste stroomprijs op een dag en de gemiddelde prijs die u voor uw netstroom kwijt bent. Op sommige dagen kunt u daarmee al gauw een paar euro per dag besparen. De stroomrekening van een gemiddeld huishouden in een jaar kan met behulp van een combinatie van zonnepanelen èn thuisbatterijen èn dynamische tarieven, van zo’n €1.000 per jaar zakken naar slechts zo’n €300, bij de huidige energieprijzen.
Na afschaffing van de salderingsregeling per 1-1-2027 zal die laatste combinatie zeker het grootste voordeel leveren en wordt de onbalans-handel hoogstwaarschijnlijk een veel minder aantrekkelijke optie. U kunt op elk moment overstappen van de ene handelsvorm naar de andere.
We hebben bij veel klanten ook backup stroom geïnstalleerd: slim, want hiermee beschikt u over noodstroom als het openbare elektriciteitsnet uit zou vallen. Het voordeel van noodstroom bij systemen met zonnepanelen is natuurlijk dat u méér stroom heeft dan met alleen een batterij, omdat de zonnepanelen overdag ook hun steentje bijdragen.
Een systeem met 3 noodstroom stopcontacten. Bij netuitval levert elk stopcontact een maximaal vermogen gelijk aan het vermogen van de omvormer gedeeld door drie
Wat wel belangrijk is gebleken in het afgelopen jaar, is dat klanten beseffen dat de backup uitgang van een systeem niet enorme hoeveelheden vermogen kan leveren. Het backup vermogen is gelijk aan het vermogen van de omvormer, en bij een drie-fasen omvormer is het per eindgroep gelijk aan het vermogen van de omvormer gedeeld door drie (bijvoorbeeld voor een STPSE5.0 wordt dat 5000 Watt gedeeld door 3 = ongeveer 1700 Watt). Veel mensen realiseren zich niet dat een simpel apparaatje als bijvoorbeeld een waterkoker eigenlijk héél veel vermogen trekt (soms meer dan 2000 Watt), ook al is het maar voor een paar minuten. De backup uitgang is prima voor zaken als een koelkast (tot max 400 Watt), een router (50 Watt), een aantal LED lampen (enkele tientallen Watt), een vrieskist (300 Watt) e.d. Maar sluit niet een tosti-ijzer (tot 2000 Watt) of een wasdroger (2400 Watt) aan op de backup, want dan valt het systeem in storing!
Waar we ook achter zijn gekomen is dat het combineren van merken niet het beste idee is. Als de zonnepanelen bijvoorbeeld aan een omvormer van merk X hangen, terwijl er voor een batterij van merk Y is gekozen, en misschien ook nog een laadpaal van merk Z, dan kan dat allerlei problemen geven: te hoge stroom van het net waardoor de hoofdzekering klapt bijvoorbeeld, of teruglevering aan het net terwijl de batterij nog leeg is. Alle systemen uit één hand, met één app of monitoring portaal om alles te bekijken en aan te sturen, dat werkt veel beter.
SMA is sinds een maand begonnen met het testen van nieuwe manieren om de batterijen aan te sturen. Dankzij een link met de EPEX spotmarkt kunnen batterijen nu automatisch een signaal krijgen om te gaan laden dan wel ontladen op basis van de marktprijs. En ook de SMA laadpaal doet mee, waardoor u kunt instellen dat de auto alleen geladen mag worden als de prijs voldoende laag is.
De nieuwe functies worden in de loop van 2026 (hopelijk nog in het eerste kwartaal) uitgerold naar alle klanten met een SMA hybride omvormer. We verwachten dat het dan nog gemakkelijker wordt om met de thuisbatterij geld te sparen en meer elektrisch te gaan doen zonder meer geld aan netstroom kwijt te zijn.
De thuisbatterij heeft het afgelopen jaar bewezen een mooie en nuttige toevoeging te zijn voor zonnepanelen-systemen, die zichzelf op allerlei manieren kan terugverdienen. Geen wonder dus dat de belangstelling ervoor groot is, en voortdurend toeneemt. Heeft u er nog geen? Neem dan contact op, we vertellen u er graag meer over.
Voor tips en tricks over de thuisbatterij verwijzen we graag naar ons kenniscentrum. Hier vindt u bijvoorbeeld:
